رقصهای شمال خراسان

موسیقی محلی شمال خراسان - رقصهای شمال خراسان


موسیقی رقص‌های شمال خراسان
شماره سی دی: [143]
تاریخ انتشار: [17/07/1382]

سرنا: حشمت سعادتی
قشمه: محمد‌عاشق قره‌خانی
خواننده: عبدالعلی دامنجانی
دهل٬ کمانچه: قربان باقری

گردآوری و تحقیق: منصوره ثابت‌زاده

حشمت سعادتى

به سال ۱۳۲۳ در خانواده‏ اى موسيقی ‏دان در روستاى ظلم ‏آباد از توابع سبزوار به ‏دنيا آمد. پدرش امان‏ اللَّه سرنا و دوزَله می ‏نواخت. جد پدرى ‏اش خداداد از سرنا و دهل ‏نوازان بزرگ كرمانج به ‏شمار می ‏آمد. عمو و پسرعموهاى او همگى سرنا و دوزَله می ‏نواختند. خاندان مادری اش نيز همه اهل موسيقى بوده ‏اند. دايی ‏اش شيرمحمد قره‏ خانى بزرگ‏ترين دوزَله ‏نواز معاصر كرمانج است. پسردايی ‏اش محمدعاشيق قره‏ خانى از دوزَله ‏نوازان بنام است كه در همين مجموعه قُشمه نواخته و دايى ديگرش اميرخان دهل ‏نواز بزرگى بود.
حشمت نوازندگى را با «تك نى» در خردسالى آغاز كرد و در دوازده ‏سالگى به تشويق پسرعمويش بهادرخان در يك عروسى دوزَله نواخت و پس از آن همواره با وى به مجالس سرور مردم كرمانج دعوت شد. او بهادرخان را استاد خود خطاب می ‏كند و از محضر نصراللَّه عاشق و كلبا (كربلايى) برات‏على نيز بهره‏ ها برده است كه از نوازندگان مشهور كرمانج ‏اند.
نخستين اثر هنرى او سرنانوازى مقام‏هاى جشن‏ها (اين مجموعه) است. شركت در جشنواره‏هاى سرخس، مشهد، چناران و تهران از فعاليت‏هاى ديگر سعادتی ا‏ست. او امروزه از نوازندگان بزرگ سرنا و دوزله‏ ى كرمانجى در خراسان به ‏شمار می ‏رود و مانند پدرش در اجراى بازی ‏هاى كرمانجى و دهل‏ن وازى از بيهق تا نيشابور زبانزد همگان است.

محمدعاشيق قره‏خانى

محمد مشهور به عاشيق قره‏خانى متولد ۱۳۳۰ روستاى ظلم‏آباد از خاندان قره‏خانی ‏هاى موسيقی ‏دان است كه در حيات موسيقى مقامى كرمانجى تأثير بسزايى داشته ‏اند. شيرمحمد قره‏خانى، پدر محمد، امروز نيز از دوزَله و دهل‏نوازان بنام است. خاندان پدرى‏اش همه اهل موسيقى بوده‏ اند. پسرعمه ‏اش حشمت سعادتى از سرنانوازان به‏ نام كرمانج است. هنر دوزَله ‏نوازى نزد محمدعاشيق قره‏خانى سبك خاصى دارد كه از پدرش شيرمحمد به او رسيده است اما خود اذعان می ‏دارد كه نه‏ تنها او بلكه ديگر نوازندگان دوزَله به لحاظ فن و هنر دوزَله ‏نوازى و تكنيك‏هاى خاص به پاى شيرمحمد نمی ‏رسند. جليل، پسر او، كه دوازده سال دارد دهل می ‏نوازد و برادرش دهل و دوزَله ‏نواز است. محمدعاشيق قره‏خانى اولين اثر هنری ‏اش را در كاست رقص‏هاى محلى كرمانج (سال ۷۵) با نواختن دوزَله و دهل (اين مجموعه) ارائه كرده است. وى به همراه حشمت سعادتى در برخى از جشنواره‏ هاى محلى شركت داشته و دوزَله نواخته است.

قربان باقرى

فرزند محمدكريم باقرى متولد ۱۳۵۴ روستاى ظلم ‏آباد است. خاندان باقرى همه موسيقی ‏دان‏اند و در نواختن سرنا و دوزَله و دهل و كمانچه مهارت زيادى دارند. قربان كمانچه ‏نوازى را از برادرش عين‏اله باقرى كه به حق در موسيقى كرمانجى كم‏تر همتا دارد آموخت و در نواختن دهل و دوزَله و آواز دستى پيدا كرد.
فعاليت هنرى قربان با نواختن در مجموعه ‏ى معرفى «موسيقى محلى خراسان» آغاز شد كه در سال ۱۳۷۵ توسط انجمن موسيقى ايران منتشر شد. دومين اثر هنرى قربان كمانچه‏ نوازى و دهل نوازى در كاست رقص‏هاى محلى كرمانج است. اين هنرمند به همراه پدر و برادرانش اينك در ظلم ‏آباد ساكن ‏اند و در مراسم شادى و سرور اطراف قوچان و سبزوار و نيشابور به هنرنمايى می ‏پردازند. شركت در چند جشنواره از ديگر فعاليت‏هاى وى است.

عبدالعلى دامنجانى

از هنرمندان جلگه‏ ى ماروس، روستاى بجنو (بين قوچان و نيشابور)، در سال ۱۳۳۶ به دنيا آمده است. صداى گرم و گيراى او كه با سوز و گدازى درونى همراه است همه را تحت تأثير قرار می ‏دهد. مادرش فاطمه عمارلو كه از خوانندگى بهره ‏اى داشت در رشد و تعالى هنرى او مؤثر واقع شده است. استادان او فيض‏اله عاشق و حسن قره‏خانى (استاد استادش) از بزرگ‏ترين استادان موسيقى كرمانج و اهل ظلم ‏آبادند.
عبدالعلى بجز هنر خوانندگى، دوزَله و دهل نيز می ‏نوازد و بازيگر قابلی ‏ست. اولين فعاليت هنرى رسمى او خوانندگى و اجراى بازى با اسب (نفر دوم) در برنامه‏ ى نوروزىِ «روز نوروز» بود كه در سال ۱۳۷۴ از شبكه ‏ى دوم سيما پخش شد. ديگر هنرنمايى او در برنامه‏ ى «تُرقه» بود كه در سال ۱۳۷۵ (شبكه‏ ى دوم سيما) به معرفى هنرمندان محلى اختصاص داشت. عبدالعلى در بخش كرمانجى اين برنامه چند آهنگ كرمانجى را به‏ خوبى اجرا كرد. سومين اثر هنرى ‏اش اجراى آهنگ‏هاى مراسم جشن و سرور در كاست «رقص‏هاى كرمانج» (اين مجموعه) است. شركت در جشنواره‏ه اى منطقه اى از ديگر فعاليت‏هاى عبدالعلى دامنجانی ‏ست.

از محصولات موسسه ی فرهنگی و هنری ماهور